استاد محقق، یکی از چهره‌های برجسته‌ی جهادی و از معدود رهبرانی است که اندیشه‌ی امت‌ محور را با واقعیت‌های اجتماعی امروز پیوند می‌زند؛ به درکی رسیده است که بسیاری از رهبران سنتی دیگر، هنوز سال‌ها با آن فاصله دارند: امت‌گرایی به تنهایی، بدون توجه به مسایل هویتی؛ دیگر پاسخ‌گوی نیازمندهای جامعه‌ی امروز نیست.

او در موضوع مرز دیورند، برخلاف بسیاری از رهبران افغان، تصمیمی آگاهانه، راهبردی و همسو با افکار عامه ۷۵ درصد اقوام غیر افغان، اتخاذ کرده است؛ تصمیمی که نشان می‌دهد یک رهبر سیاسی، پیش از هر چیز دیگر، باید نماینده‌ی خواست و منافع مردمش باشد، نه اسیر تابوهای سیاسی و شعارهای فرسوده و تاریخ گذشته.
او در زمان و مکان مناسبی تیر سیاسی خود را رها کرده؛ تیری که مطابق تحولات منطقه‌ای شلیک و به هدف اصابت کرده است.

تجربه‌ی تاریخی نیز نشان می‌دهد که هر رییس‌جمهور افغانستان که مساله‌ی مرز بین‌المللی دیورند را برای بهره‌برداری از احساسات پشتون‌های دو سوی مرز، مطرح کرده، با واکنش گرم و سخت و در پایان سرنگونی دولتش از سوی پاکستان روبه‌ رو شده است: از داوودخان و امین و ترکی گرفته تا نجیب‌الله و در نهایت اشرف غنی. حالا نیز به‌ نظر می‌رسد تاریخ بار دیگر در حال تکرار شدن است و در چنین شرایطی، طرح مساله‌ی دیورند، حرفی دقیق، راهبردی و شلیک حساب‌ شده‌ای بود که استاد محقق آن را به زیبایی کامل به هدف شلیک کرده است.

هفتاد و پنج سال است که با شعارهای قوم‌ محور و بیمارگونه‌ی «لر و بر»؛ سرنوشت ۷۵ درصد اقوام غیر افغان این سرزمین را به یک بحران دوام دار، حذف و رنج بی شمار گرفتار کرده اند. این روایت قوم‌ گرایانه، با تکیه بر همین شعار، به ابزاری برای نادیده‌ گرفتن هویت‌های تاریخی و فرهنگی دیگر اقوام تبدیل شده است.
امروز زمان آن رسیده است که این چرخه‌ی باطل و فرساینده پایان یابد و هر قوم و جامعه‌ای حق دارد درباره‌ی سرنوشت، هویت و منافع خود و مردمش سخن بگوید و تصمیم بگیرد.

مرز دیورند، همانند سایر مرزهای کشور، یک مرز رسمی و پذیرفته‌ شده ای بین المللی است و ادعاهای پوچ و بی معنای یک مشت عناصر لجوج قوم گرا؛ هیچ گونه تغییری در واقعیت میدانی ایجاد نخواهد کرد.
به این پیر خوش‌تیر، باید خسته‌ نباشید گفت.

جلالی