میلیون‌ها نفر در آلمان چه در سوپرمارکیت، هنگام جستجوی خانه یا در محیط کار تبعیض را تجربه می‌کنند. یک مطالعهٔ جدید ابعاد این مشکل را آشکار کرده است.
تقریباً از هر هشت نفر ساکن آلمان یک نفر در سال ۲۰۲۲ حداقل یک‌بار تبعیض را تجربه کرده است. این نتیجه مطالعه‌ای است که زیر عنوان «آلمان تبعیض را چگونه تجربه می‌کند» توسط فِردا آتامان، مسئول دولت فدرال برای مبارزه با تبعیض، در برلین منتشر شده است. به بیان دیگر، نه میلیون انسان در آلمان می‌دانند تبعیض بر اساس ویژگی‌های ظاهری چه احساسی دارد.

«یکی مثل شما در اینجا دزدی کرده بود»
تجربه‌ها و نمونه‌های فردی بهتر از ارقام نشان می‌دهند که تبعیض چگونه احساس می‌شود. آتامان به گونه مثال از تجربه سارا، یک زن سیاه‌پوست، صحبت کرد: «هنگام خرید در سوپرمارکیت، یک کارمند بدون اجازه نزد او رفت و به‌طور ناگهانی کراچی کودکش را بازرسی کرد. بدون اجازه، بدون توجه به کودک و بدون هیچ دلیل قابل تشخیص. وقتی سارا پرسید چرا این کار را می‌کند، کارمند پاسخ داده بود: ببخشید، ولی یکی مثل شما همین چند روز پیش از اینجا دزدی کرده بود.»

«تبعیض در آلمان موارد انفرادی نیست»
چنین مواردی بخشی از داده‌های مطالعه‌ای است که «مرکز پژوهش‌های ادغام و مهاجرت» آلمان ارائه کرده است. پژوهشگران در این مطالعه از داده‌های نظرسنجی «اجتماعی–اقتصادی» سال ۲۰۲۲ استفاده کرده‌اند؛ نظرسنجی گسترده‌ای که حدود ۳۰ هزار نفر در آن شرکت کرده‌اند.
نتیجه این تحقیق نگران‌کننده است. آتامان چنین جمع‌بندی می‌کند: «تبعیض در آلمان موارد انفرادی نیست، بلکه یک پدیدۀ گسترده است. این مشکل نه در حاشیه جامعه، بلکه در داخل آن جریان دارد؛ در محیط کار، در مکتب، هنگام جست‌وجوی خانه و حتی هنگام خرید.»

نیمی از افراد متضرر هیچ اقدامی نمی‌کنند
طبق «قانون عمومی رفتار برابر» که ۲۰ سال پیش تصویب شد بسیاری از اشکال تبعیض در آلمان ممنوع است، اما این ممنوعیت برای افراد آسیب‌دیده اغلب کارساز نیست. طبق این مطالعه، بیش از نیمی از کسانی که تبعیض را تجربه کرده‌اند، هیچ اقدامی برای دفاع از خود انجام نداده اند.

حدود ۳۰ درصد از قربانیان با فردی که تبعیض انجام داده اند مستقیماً صحبت کرده‌اند، اما تنها سه درصد از آنان شکایت حقوقی ثبت کرده‌اند.
حمیرا وسیم، معلم و مادر دو کودک که در آلمان متولد شده، یکی از همین سه درصد است. یک رهنمای معاملات درخواستی او برای یک خانه کرایی را فوراَ رد کرد. سپس او با نامی متفاوت دوباره اقدام کرد و این‌بار برای بازدید از خانه دعوت شد. او علیه این رهنمای معاملات شکایت کرد و در دادگاه برنده شد. دادگاه عالی فدرال در کارلسروهه حکم داد که وسیم بر اساس قانون عمومی رفتار برابر مستحق دریافت ۳۰۰۰ یورو جبران خسارت است.
این نمونه نشان می‌دهد که تبعیض به گونه مثال به دلیل نام خانوادگی می‌تواند پیامدهای جدی داشته باشد؛ از جمله دشواری شدید در پیدا کردن مسکن.

آتامان تأکید می‌کند: «تبعیض بر مشارکت در بازار کار، زندگی اجتماعی، سلامت روان، رفاه، اعتماد به انسجام اجتماعی و احساس تعلق به آلمان تأثیر منفی می‌گذارد.»
بیشترین دلیل برای تبعیض: پیش‌داوری‌های نژادی و برداشت از «کشور مبداء» افراد
این مطالعه نشان می‌دهد ۴۲ درصد از کسانی که گفته اند مورد تبعیض قرار گرفته اند، باور دارند که دلیل آن «کشور خاستگاه» یا پیش‌داوری‌های نژادی بوده است.
تقریباً ۲۴ درصد گفته اند بر اساس جنسیت خود مورد تبعیض قرار گرفته‌اند که در بیشتر موارد زنان هستند.

همچنین سن و سال، باورهای دینی و بیماری نیز از عوامل دیگر تبعیض‌اند. اما بزرگ‌ترین گروه مورد تبیعض کسانی هستند که به دلیل رنگ پوست یا سابقه مهاجرتی خود تبعیض را تجربه کرده‌اند.
آتامان معتقد است که میزان واقعی تبعیض در سال‌های اخیر احتمالاً بیشتر نیز شده است، زیرا داده‌های سال ۲۰۲۲ مربوط به دورۀ همه‌گیری کروناست، زمانی‌که بسیاری از ادارات بسته بودند، کمتر کسی دنبال خانه یا کار جدید می‌گشت و بسیاری از تعاملات اجتماعی محدود بود.

آتامان: آلمان در مبارزه با تبعیض عقب مانده است.
آتامان اکنون می‌خواهد ویژگی‌های چون ملیت یا شهروندی نیز در فهرست مشخصه‌هایی افزوده شود که قانون رفتار عمومی برابر تبعیض براساس آن‌ها را ممنوع می‌کند. او می‌گوید آلمان در مبارزه با تبعیض به اصلاحات قابل توجهی نیاز دارد.

برای نمونه، در بلجیم دولت حتی حمایت حقوقی به افراد متضرر شده از تبعیض ارائه می‌کند؛ اما دفتر آتامان تنها می‌تواند به متضررین مشورت دهد. او تأکید می‌کند که در کشورهای اسکاندیناوی و جهان انگلیسی‌زبان، سطح تبعیض روزمره کمتر از آلمان است.
«اداره فدرال مبارزه با تبعیض» یک نهاد مستقل در وزارت فدرال آموزش آلمان است و فِردا آتامان از سال ۲۰۲۲ نماینده حکومت در این حوزه است.

ینز توراو
دویچه وله